2019-12-19
Przedsiębiorca = konsument?

W przyszłym roku jednoosobowi przedsiębiorcy będą mieć w określonych sytuacjach uprawnienia konsumenckie. Wszystko za sprawą wchodzących w życie 1 czerwca 2020 roku zmian w kodeksie cywilnym wprowadzonych ustawą z dnia 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych. Ustawa w swoim założeniu miała na celu ograniczenie obciążeń regulacyjnych. Tymczasem wprowadzone zmiany przyniosą przedsiębiorcom raczej więcej obowiązków niż swobody.

Uchwalona ustawa to pakiet zmian w 69 ustawach, które – z założenia – mają zmniejszyć obciążenia biurokratyczne i uprościć przepisy. Założenie to nie idzie jednak w parze z dość kontrowersyjnymi zmianami przepisów kodeksu cywilnego i ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. Nowe regulacje budzące najwięcej wątpliwości polegają na:

1)    stosowaniu regulacji o zakazie klauzul abuzywnych również do umów zawieranych z osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą

2)    przyznaniu osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą szczególnych uprawnień zarezerwowanych dotychczas dla konsumentów, a wynikających z rękojmi sprzedawcy za wady rzeczy sprzedanej (aczkolwiek strony umowy B2B będą nadal mogły ograniczyć, a nawet wyłączyć odpowiedzialność sprzedawcy na zasadzie rękojmi)

3)    wyłączeniu obowiązku sprawdzenia przez osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą zbadania rzeczy i niezwłocznego zawiadomienia sprzedawcy o wadzie dla zachowania uprawnień z tytułu rękojmi

4)    wyłączeniu uprawnienia kupującego będącego osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą do sprzedania wadliwej rzeczy, jeżeli istnieje niebezpieczeństwo jej pogorszenia  lub odesłania rzeczy na koszt i ryzyko sprzedawcy (gdy kupujący pozostaje w zwłoce z odbiorem)

5)    przyznaniu osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą ustawowego prawa  odstąpienia od umowy zawartej na odległość albo poza lokalem przedsiębiorstwa sprzedawcy

Jednoosobowi przedsiębiorcy będą korzystać z uprawnień konsumenckich jedynie w zakresie wynikającym ze zmienionych przepisów. Co za tym idzie, nie będą objęci ochroną instytucjonalną Prezesa UOKiK (np. stosowanie klauzul abuzywnych w umowach zawieranych z jednoosobowym przedsiębiorcą nie będzie rodziło odpowiedzialności na gruncie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów).

Skąd pomysł na takie zmiany?

Jak wynika z uzasadnienia do ustawy, zmiany mają na celu zniwelowanie dysproporcji w zakresie praw i obowiązków stron czynności prawnej. Również przedsiębiorcy mogą nie dysponować odpowiednią wiedzą i doświadczeniem koniecznym do oceny przedmiotu danej czynności zawieranej na potrzeby czy w ramach swojej działalności gospodarczej z innym przedsiębiorcą. Wskazuje się, że w takich wypadkach nie korzystają oni z ochrony przysługującej konsumentom, „mimo że znajdują się w tym zakresie w tej samej sytuacji, w jakiej znajduje się konsument”.

Ustawodawca odstąpił zatem od zasady bezwarunkowego „profesjonalizmu przedsiębiorcy” – samo zawieranie umowy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie oznacza jeszcze, że przedsiębiorca występuje jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczo-prawnego. Innymi słowy, zdaniem ustawodawcy dokonanie zakupu na potrzeby prowadzonej działalności nie jest równoznaczne z przyjęciem, że kupujący przedsiębiorca dysponuje prawami i obowiązkami co najmniej równymi profesjonalnemu sprzedawcy. Zmiany mają na celu wsparcie przedsiębiorców o słabszej pozycji.

Dysproporcji w prawach i obowiązkach dopatrzono się jedynie w przypadku, gdy kupującym jest osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą. Przepisy odnoszą się bowiem wyłącznie do „osób fizycznych zawierających umowy bezpośrednio związane z ich działalnością gospodarczą”. Zatem z ochrony tej nie może skorzystać, np. spółka jawna lub spółka partnerska. Mimo że tworzą je i prowadzą osoby fizyczne, to spółki te występują jako samodzielne byty prawne, tj. odrębne od ich wspólników.

Ponadto wątpliwości może budzić również przyznanie takiej ochrony jednoosobowemu przedsiębiorcy w sytuacji, gdy zawiera on umowę z innym jednoosobowym przedsiębiorcą. Skoro, niejako z definicji, jednoosobowy przedsiębiorca jest „słabszą” stroną umowy, to ciężko przyjąć takie uzasadnienie w przypadku, gdy druga strona również jest jednoosobowym przedsiębiorcą.

Kiedy jednoosobowy przedsiębiorca chroniony jest jak konsument?

Ogólna zasada, powtarzana w każdej z 3 grup zmian wskazanych na początku niniejszego wpisu, stanowi, że jednoosobowy przedsiębiorca podlega ochronie konsumenckiej, o ile zawierana przez niego umowa „nie ma dla niego charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej przez niego działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej”. Zatem kryterium decydującym o przyznaniu przedsiębiorcy konsumenckich uprawnień będzie „zawodowy charakter”. Takie sformułowanie (wskazywane przez stronę rządową w toku konsultacji publicznych nad projektem ustawy jako obiektywny i weryfikowalny miernik) przynosi więcej wątpliwości niż odpowiedzi.

Na przykładzie umowy sprzedaży – sprzedawca powinien każdorazowo weryfikować, czy umowa sprzedaży może mieć charakter zawodowy dla przedsiębiorcy-kupca. O ile co do zasady Jan Kowalski prowadzący np. serwis motoryzacyjny nie będzie objęty ochroną konsumencką w przypadku zakupu „na firmę” specjalistycznego sprzętu wykorzystywanego przy naprawie pojazdów (aczkolwiek należy raz jeszcze podkreślić, że będzie to wymagało każdorazowo weryfikacji), o tyle istnieje wiele przypadków, gdy ustalenie statusu kupującego może być nadmiernie utrudnione. Jeżeli ów Jan Kowalski będzie nabywał od sprzedawcy elektroniki użytkowej smartfona „na firmę”, sprzedawca może mieć znaczne trudności w ustaleniu, czy umowa sprzedaży ma w danym przypadku „charakter zawodowy”.

W celu ustalenia statusu przedsiębiorcy na potrzeby danej umowy, ustawa odsyła do informacji zawartej w CEIDG. Biorąc pod uwagę, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorców, istnieje domniemanie prawdziwości wpisu do CEIDG, można byłoby postawić tezę, że wiążący dla sprzedawcy jest rodzaj działalności (przeważającej działalności) kupującego wskazany w CEIDG. Aczkolwiek sama ustawa nie wskazuje CEIDG jako jedynego źródła ustalenia zawodowego charakteru umowy – w przepisach występuje bowiem zwrot „w szczególności, przedmiotu wykonywanej działalności” wskazanej w CEIDG. W praktyce zatem to na sprzedawcy/usługodawcy będzie ciążył obowiązek i ryzyko ustalenia, jak należy traktować drugą stronę umowy.

Jak przygotować się na zmiany?

Nowe przepisy będą obowiązywać od dnia 1 czerwca 2020 r. i będą stosowane do umów zawieranych od tego dnia. Zmiany będą kluczowe przede wszystkim dla sprzedawców detalicznych i usługodawców, oferujących swoje towary i usługi zarówno konsumentom, jak i przedsiębiorcom. Przed wejściem w życie nowych przepisów należy zweryfikować posiadane wzorce umowne pod kątem istnienia klauzul abuzywnych (niedozwolone postanowienia nie wiążą drugiej strony), a także polityki i wewnętrzne zasady związane z realizacją uprawnień rękojmianych. Przeglądowi należy również poddać regulaminy sprzedaży w sklepach internetowych w zakresie realizacji przez kupujących uprawnienia do odstąpienia od umowy sprzedaży w terminie 14 dni od dnia dostarczenia im produktu.




Dodaj komentarz
Nick/Pseudonim
WWW
Treść

Powiadamiaj mnie o nowych komentarzach do tego artykułu
E-mail (ukryty)


O serwisie

Blog kancelarii Wierzbowski Eversheds Sutherland, na którym piszemy o otoczeniu prawnym wytwarzania, sprzedaży, promocji i utylizacji produktów konsumenckich. Omawiamy kierunki zmian w prawie konsumenckim i ich wpływ na biznes m.in. w kontekście "Nowego ładu dla konsumentów" KE. Poruszamy kwestie regulacyjne związane z pełnym cyklem życia produktu - od pomysłu przez wprowadzenie do obrotu, działania promocyjne, dystrybucję, handel międzynarodowy, relacje z konsumentami, w tym sprawy związane z rękojmią, gwarancją i odpowiedzialnością za produkt przez prawo konkurencji, a na gospodarce odpadami i ochronie środowiska kończąc. Odnosimy się również do zagadnień związanych z prawnymi aspektami doboru marki produktu oraz egzekwowaniem jej skutecznej ochrony. Serwis tworzą prawnicy zespołu Commercial oraz zaproszeni goście.  

O autorach
Bądź na bieżąco

Zapisz się na newsletter. Zostaw nam adres e-mail, a powiadomienie o nowym wpisie dostaniesz na swoją skrzynkę. Do subskrybentów bloga w pierwszej kolejności trafiać będą również przygotowywane przez nas materiały specjalne.


Tagi
Archiwum
Poznaj inne nasze serwisy

Blog IPwSieci.pl
Blog kodeksWpracy.pl
Blog PrzepisNaEnergetyke.pl

Ta strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych oraz dla prawidłowego funkcjonowania strony. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo poprzez ustawienia przeglądarki lub wyrażenie zgody poniżej. Możliwe jest także wyłączenie cookies poprzez ustawienia przeglądarki, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej w naszej polityce prywatności.



Przechodzę do serwisu